Jaką karmę podawać kotu — suchą czy mokrą?

Przeczytaj a dowiesz się:

• Skład, węglowodany i jakość tłuszczów w karmach mokrych vs suchych
• Technologia – wpływ sposobu produkcji karmy na naturalne wartości odżywcze.
• Czy karma sucha czyści zęby?
• Smakowitość i akceptacja karmy
• Jaką karmę wybrać — suchą czy mokrą — dla kota seniora, dorosłego i kociaka?
• Sucha czy mokra karma dla kota kastrowanego — masa ciała, sytość i metabolizm.
• Sucha czy mokra karma dla kota z problemami układu moczowego ?
• Bezpieczeństwo i przechowywanie karm.
• Sucha czy mokra karma dla kota — praktyczne porównanie
• Podsumowanie. Sucha vs Mokra karma dla kota 

Kot to bezwzględny mięsożerca, jego organizm od wieków przystosowany jest do czerpania energii głównie z białka i tłuszczu zwierzęcego. Nie ma fizjologicznego zapotrzebowania na węglowodany, a jego krótki przewód pokarmowy i enzymy trawienne nie są stworzone do dużych dawek skrobi. Wysoka zawartość węglowodanów i niska wilgotność w karmach suchych stoją w sprzeczności z fizjologią kota, co w dłuższej perspektywie może odbijać się na jego zdrowiu. Coraz więcej badań pokazuje, że mokre karmy, oparte głównie na mięsie, lepiej wpisują się w fizjologiczne potrzeby kota, wspierając nawodnienie, metabolizm oraz zdrowie układu moczowego. W tym artykule przyjrzymy się naukowym dowodom, które wyjaśniają, dlaczego wysokomięsne karmy mokre są zdrowszym wyborem od karmy suchej.

Skład, węglowodany i jakość tłuszczów w karmach mokrych vs suchych dla kota

Kaloryczność i nawodnienie

Sucha karma ma zwykle 8-12% wilgotności, przez co jest bardziej skoncentrowana kalorycznie; w 100 g znajdziemy średnio 350-400 kcal, podczas gdy mokra karma zawiera 70-80% wody i dostarcza ok. 90-120 kcal/100 g. Zdrowy kot potrzebuje ok. 44-66 ml wody/kg masy ciała na dobę jako całkowitą podaż płynów z karmy i miski, czyli dla kota 4 kg dobowa porcja wymaganej wody to 176–264 ml (National Research Council 2006; Armstrong & Laflamme 2010). W badaniu oceniającym wpływ wilgotności diety na bilans wodny wykazano, że koty karmione mokrą karmą osiągały ~253 ml/d przy masie ciała 4,2 kg, co praktycznie pokrywa zapotrzebowanie (Zanghi i wsp. 2017). Oznacza to, że mokra karma może samodzielnie zapewnić dzienne nawodnienie, podczas gdy na diecie suchej kot dostaje z pokarmu bardzo małą ilość wody i musiałby dopijać ok. 160-250 ml/d, co w praktyce wydaje się wręcz niemożliwe (National Research Council 2006; Armstrong & Laflamme 2010; Zanghi i wsp. 2017).

Białko, tłuszcze i ich strawność 

Mokra karma ma zazwyczaj wyższą wartość białka i tłuszczu w suchej masie (często 40–55% białka DM i 20–30% tłuszczu DM), a dzięki dużej wilgotności porcji kot przyjmuje je w bardziej naturalnych proporcjach i odczuwa sytość po zjedzeniu. Badania wskazują, że karmy gotowane i surowe miały istotnie wyższą strawność białka i tłuszczu niż karma sucha, a dodatkowo poprawiały wskaźniki immunologiczne i antyoksydacyjne oraz jakość sierści (Wang i wsp. 2023, na ragdollach). Co więcej, wykazano, że mokra dieta była całkowicie strawiona i ewakuowana z żołądka już po 4 godzinach, podczas gdy sucha zalegała ponad 8 godzin, co ma znaczenie dla strawności i metabolizmu składników (Eirmann i wsp. 2016). W innym badaniu stwierdzono, że koty karmione mokrą dietą po kastracji utrzymywały stabilniejszą masę ciała i korzystniejsze parametry lipidowe w surowicy niż koty na suchej karmie (Zhang i wsp. 2023).

Skrobia w karmach suchych i jej wpływ na kota

Skrobia w karmach suchych pełni przede wszystkim funkcję technologiczną, to właśnie ona odpowiada za strukturę chrupka; powstającego w procesie ekstruzji, a jej udział w tego typu produktach wynosi zazwyczaj 30–50% masy (Beynen 2018). Nadmiar skrobi w diecie zmienia sposób metabolizowania energii, ponieważ zwiększa udział kalorii pochodzących z węglowodanów kosztem białka i tłuszczu. W badaniach naukowych wykazano, że sucha karma o wysokiej zawartości skrobi prowadziła do wyższego przesycenia moczu fosforanem magnezowo-amonowym (struwitem) oraz do wzrostu stężenia wapnia w moczu w porównaniu z dietą mokrą (Zhang 2023). W dłuższej perspektywie nadmierne dostarczanie energii z węglowodanów zwiększa również ryzyko otyłości i cukrzycy typu 2 u kotów, co potwierdzają badania (Ohlund 2016).

Profil kwasów tłuszczowych w karmach suchych

W badaniu laboratoryjnym obejmującym kilkadziesiąt karm suchych stwierdzono, że część produktów nie spełniała minimalnych zaleceń FEDIAF/AAFCO dla kwasu linolowego, a niektóre nie zawierały w ogóle kwasu arachidonowego (niezbędnego w diecie kotów), mimo że wszystkie spełniały normy białka i tłuszczu ogółem (Bauer i wsp. 2025). Problemem technologicznym pozostaje fakt, że tłuszcze w karmach suchych są poddawane wysokiej temperaturze podczas ekstruzji, co sprzyja utlenianiu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i obniża ich aktywność biologiczną (Beynen 2018). Dla kota ma to istotne znaczenie, ponieważ kwasy omega-6 (zwłaszcza linolowy i arachidonowy) odpowiadają za prawidłowy stan skóry i sierści, natomiast omega-3 (EPA i DHA) wykazują działanie przeciwzapalne oraz wspierają zdrowie nerek i stawów. Niedobór lub zaburzona proporcja tych kwasów może sprzyjać problemom dermatologicznym, zapalnym i metabolicznym (Zhang i wsp. 2023).

Chcesz sam/a z łatwością wyliczać zawartość węglowodanów w karmie i przeliczać składniki na suchą masę? Takie oraz inne treści znajdują się w praktycznym poradniku: Jak czytać etykietę karm i suplementów dla psów i kotów?

Technologia – wpływ sposobu produkcji karmy na naturalne wartości odżywcze

Większość karm suchych powstaje w procesie ekstruzji. Mieszanka surowców (mączki mięsne, zboża, tłuszcze, dodatki witaminowo-mineralne) poddawana jest bardzo wysokiej temperaturze (120-180°C) i ciśnieniu, a następnie szybko chłodzona i formowana w krokiety. Ten proces pozwala na długie przechowywanie karmy, ale powoduje straty części witamin wrażliwych na ciepło, zwłaszcza witamin z grupy B oraz niektórych przeciwutleniaczy (np. witamina E). Aminokwasy siarkowe (metionina, cysteina) i kwasy tłuszczowe wielonienasycone także mogą ulegać degradacji. Dlatego producenci uzupełniają granulaty premiksami witaminowymi dodawanymi po obróbce. W efekcie skład jest zbilansowany, ale nie bazuje wyłącznie na naturalnie zachowanych witaminach. Zdrowszą alternatywą karm ekstrudowanych, w których nie występują aż takie straty, są karmy tłoczone na zimno, suszone powietrzem, czy liofilizaty.

Karma mokra zazwyczaj utrwalana jest poprzez sterylizację w puszce lub saszetce, najczęściej 120–130°C przez kilkanaście minut. Straty witamin także występują, ale zwykle są mniejsze niż w przypadku ekstruzji, ponieważ proces jest krótszy, a wnętrze puszki zamknięte, bez dostępu tlenu. To ogranicza utlenianie tłuszczów i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). Minusem jest to, że woda i temperatura mogą obniżać zawartość części witamin rozpuszczalnych w wodzie (głównie witaminy B1 – tiaminy). Zdrowszą formą karm mokrych są karmy pasteryzowane w szkle lub w postaci batonów, w tej technice nie przedostają się w czasie sterylizacji metale ciężkie oraz nieużywane są substancje konserwujące, występujące czasami w puszkach i saszetkach.

Więcej o technologii produkcji większości karm suchych na rynku dowiesz się z tego artykułu: Sposób produkcji karmy. Czego nie wiesz o 95% suchych karm dla psa i kota?

Czy karma sucha czyści zęby?

Chrupka ma twardą strukturę, więc teoretycznie powinna mechanicznie ścierać płytkę nazębną. Zwykłe chrupki są zbyt małe i kruche, dlatego kot najczęściej rozgryza je na kilka kawałków albo nawet połyka w całości, co nie daje istotnego efektu mechanicznego ścierania płytki nazębnej. Naukowe przeglądy wskazują, że różnica między standardową karmą suchą a mokrą w kontekście profilaktyki kamienia nazębnego jest niewielka i nie wystarcza, aby zapobiec chorobom przyzębia (Hale 2003; Gawor i wsp. 2018). Najważniejsza jest codzienna higiena: enzymatyczne dodatki, regularne czyszczenie zębów i wizyty u weterynarza.

Nadal uważasz, że karma sucha ściera kamień nazębny? Trochę logiki do tej teorii wprowadza artykuł: Czy sucha karma czyści zęby? Kamień nazębny u psów i kotów

Chcesz wspierać uzębienie swojego kota naturalnym suplementem? Zobacz produkt z naszej oferty Dentanol

Smakowitość i akceptacja karmy

Koty jako bezwzględny mięsożerca z natury preferują pokarm o wysokiej wilgotności, intensywnym zapachu i miękkiej konsystencji, czyli taki, który najbardziej przypomina ich naturalny pokarm — świeże mięso. Badania nad zachowaniami żywieniowymi potwierdzają, że większość kotów chętniej wybiera karmę mokrą niż suchą, jeśli mają możliwość wyboru (Kane i wsp. 1981; Deng i wsp. 2014).

Jak producenci poprawiają smakowitość karm suchych

Sucha karma jest z natury mniej atrakcyjna sensorycznie dla kotów, dlatego producenci stosują różne techniki poprawiające jej smakowitość. Najczęściej chrupki powlekane są tłuszczami zwierzęcymi lub rybnymi, które intensyfikują aromat i zwiększają akceptację karmy. Problem w tym, że tłuszcze te z czasem ulegają procesowi jełczenia, co sprawia, że kot po pewnym czasie traci zainteresowanie chrupkami, które na początku jadł chętnie. Kolejnym rozwiązaniem jest stosowanie wysokoprzetworzonych hydrolizatów białkowych, które zawierają krótkie peptydy i wolne aminokwasy nadające karmie wyraźny, mięsny posmak. W recepturach często pojawiają się również aromaty poprawiające atrakcyjność karmy, jednak w większości są one syntetyczne i nie wnoszą żadnych dodatkowych wartości odżywczych ani funkcjonalnych do produktu.

Zachowania żywieniowe i preferencje właścicieli

Mimo że koty naturalnie częściej wybierają karmę mokrą, wielu opiekunów wciąż decyduje się na karmę suchą, kierując się wygodą jej podawania, dłuższym terminem przydatności, niższą ceną czy łatwiejszym porcjowaniem. Badania ankietowe wykazały, że część właścicieli sięga po karmę suchą z przekonania o jej praktyczności i rzekomych korzyściach dla zdrowia jamy ustnej (Kienzle i wsp. 1998; Laflamme i wsp. 2008). Z kolei karmy mokre chętniej podaje się kociętom, seniorom oraz kotom z problemami zdrowotnymi, zwłaszcza związanymi z nerkami i układem moczowym. Najnowsze analizy pokazują, że podejście opiekunów stopniowo się zmienia, rośnie udział karm mokrych.

Badania konsumenckie z 2024 roku wskazują, że aż 71% opiekunów regularnie dodaje swoim kotom karmę mokrą do diety, natomiast w badaniu z 2025 roku przeprowadzonym w Wielkiej Brytanii wykazano, że jedynie 37,4% osób karmi swoje koty wyłącznie karmą suchą (Nextin 2024; Pet Feeding Practices 2025). Zmiana ta odzwierciedla rosnącą świadomość znaczenia odpowiedniego nawodnienia oraz lepszego dopasowania formy pokarmu do indywidualnych potrzeb zdrowotnych kotów.

W naszym innym wpisie omawiamy dowody natury kota, które definitywnie wskazują na jego bezwzględną mięsożerność przeczytaj: 7 dowodów mięsożerności kota 

Szukasz czegoś, aby dosmaczyć swojemu kotu posiłek? Proponuję oleje dla kota z naszej oferty, które zwiększą nie tylko smakowitość, ale też wartości zdrowotne posiłku.

Jaką karmę wybrać — suchą czy mokrą — dla kota seniora, dorosłego i kociaka?

Wybór odpowiedniej karmy dla kota zależy nie tylko od jego preferencji, ale przede wszystkim od wieku i związanych z nim potrzeb żywieniowych

Kociaki

Kocięta mają bardzo wysokie zapotrzebowanie energetyczne i białkowe, dlatego ich dieta powinna być bogata w dobrze przyswajalne białko zwierzęce, tłuszcze oraz składniki mineralne w odpowiednich proporcjach. Dlatego karmy mokre dla kociąt o wysokiej wartości kalorycznej mogą być dobrym wyborem. W tym okresie najlepiej sprawdza się mokra karma, która dzięki dużej zawartości wody wspiera prawidłowe nawodnienie, ułatwia przechodzenie z mleka matki i jest zwykle chętniej akceptowana. 

Dorosłe koty

Zdrowy dorosły kot w teorii mógłby dostawać karmę suchą, jednak taka karma nie wspiera jego witalności na dłuższą metę. Jej wysoka kaloryczność, niska wilgotność oraz duża zawartość węglowodanów sprawiają, że nie jest najlepszym rozwiązaniem w karmieniu kota na co dzień. Zdecydowanie korzystniejszym wyborem pozostaje karma mokra, która dostarcza kotu odpowiedniej ilości płynów, wspiera zdrowie układu moczowego i pomaga utrzymać prawidłową masę ciała (szczególnie u kotów kastrowanych), a tym samym sprzyja długiemu i zdrowemu życiu.

Seniorzy

U starszych kotów spada zapotrzebowanie energetyczne, a jednocześnie wzrasta ryzyko problemów zdrowotnych, takich jak choroby nerek, układu moczowego czy zębów. Dlatego u seniorów preferuje się karmy mokre, które nie tylko sprzyjają lepszemu nawodnieniu, ale również są łatwiejsze do zjedzenia w przypadku problemów stomatologicznych.

Sucha czy mokra karma dla kota kastrowanego — masa ciała, sytość i metabolizm

Kastracja obniża zapotrzebowanie energetyczne kota i zwiększa ryzyko nadmiernego przyrostu masy ciała, a forma podawanej karmy ma tu kluczowe znaczenie. Suche karmy, ze względu na wysoką gęstość energetyczną i mniejszą objętość porcji, sprzyjają przekarmieniu, zwłaszcza gdy kot ma stały dostęp do miski.

Co mówią najnowsze badania?

Badania wykazały, że koty karmione głównie suchą karmą mają istotnie wyższe ryzyko otyłości i cukrzycy typu 2, u kotów z prawidłową masą ciała żywionych wyłącznie suchą dietą ryzyko rozwoju cukrzycy było blisko czterokrotnie wyższe (Ohlund i wsp. 2016). Z kolei karmy mokre, dzięki niższej gęstości kalorycznej i większej objętości porcji, sprzyjają szybszemu odczuwaniu sytości. Wykazano, że koty karmione mokrą dietą spożywały mniej energii niż koty karmione karmą suchą o tej samej wartości odżywczej (Beynen 2018), a młode dorosłe koty po kastracji utrzymywały stabilniejszą masę ciała i miały mniejszy przyrost tkanki tłuszczowej na mokrej diecie niż osobniki karmione suchą karmą. Co więcej, ta sama praca pokazała, że forma karmy wpływa także na metabolizm lipidów, koty karmione mokrą karmą po kastracji miały korzystniejszy profil lipidowy, z niższymi triglicerydami i stabilniejszym poziomem cholesterolu, podczas gdy u kotów karmionych karmą suchą obserwowano wzrost parametrów lipidowych (Zhang i wsp. 2023).

Sucha czy mokra karma dla kota z problemami układu moczowego ?

Profilaktyka FLUTD / SUK (Feline Lower Urinary Tract Disease/Syndrom Urologiczny Kotów)

Mokra karma, zawierająca 70-80% wody, zwiększa całkowite pobranie płynów przez kota, rozcieńcza mocz i obniża ryzyko krystalizacji soli. Z kolei sucha karma nie jest optymalnym wyborem w profilaktyce tych przypadłości, ponieważ ograniczona podaż wody zwiększa ryzyko nawrotów idiopatycznego zapalenia pęcherza. Wilgotność karmy suchej wynosząca jedynie 8-10% sprzyja produkcji zagęszczonego moczu, co prowadzi do wyższego przesycenia solami mineralnymi. Badania kliniczne wykazały, że koty karmione mokrą dietą miały mniejsze ryzyko nawrotów idiopatycznego zapalenia pęcherza i kamicy moczowej (Markwell i wsp. 1999), a kolejne badania potwierdziły, że koty żywione dietą mokrą wykazywały mniejsze przesycenie moczu struwitem oraz niższe stężenia wapnia w porównaniu z kotami karmionymi dietą suchą (Zhang i wsp. 2023). Dlatego to właśnie mokre karmy uznaje się za podstawę profilaktyki FLUTD/SUK.

Przewlekła niewydolność nerek

W przypadku kotów z przewlekłą niewydolnością nerek sama konsystencja karmy nie jest jedynym kryterium wyboru – choć odpowiednie nawodnienie odgrywa ogromną rolę, to dieta musi spełniać także inne warunki żywieniowe. Niska wilgotność karmy stanowi ograniczenie, ponieważ u kotów z PChN niezwykle ważne jest utrzymanie odpowiedniego bilansu płynów. Mokre karmy pozwalają również na łatwiejszą kontrolę podaży fosforu i sodu, co ma szczególne znaczenie w dietach nerkowych. Równie istotna jest jakość i ilość białka, dieta nerkowa powinna zawierać białko wysokiej jakości i strawności, co pozwala ograniczyć produkcję toksyn mocznicowych i jednocześnie zapobiega utracie masy mięśniowej, będącej częstym problemem u kotów z PChN (Plantinga i wsp. 2005).

Kolejnym ważnym elementem są kwasy tłuszczowe omega-3, szczególnie EPA i DHA, których suplementacja działa przeciwzapalnie, poprawia przepływ nerkowy i może zmniejszać białkomocz, co dodatkowo wspiera terapię żywieniową (Brown i wsp. 1998). Dzięki obniżonej zawartości fosforu, wysokiej wilgotności, obecności bardziej strawnego białka oraz wyższej zawartości kwasów omega-3 mokre diety nerkowe wspierają funkcję nerek i spowalniają progresję choroby. Badania kliniczne wykazały, że koty z przewlekłą chorobą nerek karmione specjalistyczną mokrą karmą nerkową żyły średnio ponad dwa razy dłużej niż zwierzęta karmione standardową dietą komercyjną (Elliott i wsp. 2000).

Jesteś w trakcie poszukiwań karmy dla kota z niską zawartością fosforu (0,6 g fosforu w suchej masie)? W naszej ofercie znajduje się karma pełnowartościowa spełniająca to kryterium Ritzenberger Kaczka z pstrągiem i borówką

Chcesz dodatkowo wesprzeć organizm swojego kota? Zajrzyj na naszą stronę: suplementy dla kota.

Bezpieczeństwo i przechowywanie karm

Sucha karma dzięki niskiej wilgotności oraz wysokiej temperaturze stosowanej podczas ekstruzji cechuje się niższym ryzykiem rozwoju bakterii niż mokra. Nie oznacza to jednak pełnego bezpieczeństwa – badania mikrobiologiczne wykazały, że także w karmach suchych mogą pojawiać się zanieczyszczenia, takie jak Salmonella czy pleśnie produkujące mykotoksyny, choć ryzyko ich namnażania się po otwarciu opakowania i prawidłowym jego przechowywaniu, pozostaje niewielkie (Weese i wsp. 2021; Sierawska i wsp. 2022).

Mokra karma, dzięki procesowi sterylizacji czy pasteryzacji, jest początkowo jałowa mikrobiologicznie. Po otwarciu szybko jednak staje się podatna na rozwój bakterii i pleśni, dlatego wymaga przechowywania w lodówce i zużycia w ciągu 48 godzin. Dodatkowo nie należy zostawiać mokrej karmy w misce na dłużej niż 15-30 minut, ponieważ w temperaturze pokojowej szybko namnażają się bakterie, co zwiększa ryzyko zatrucia pokarmowego (Strohmeyer et al., 2006).

Jak prawidłowo przechowywać suchą i mokrą karmę dla kota

Sucha karma	Mokra karma
Zamknięty worek można przechowywać 12-18 miesięcy w suchym i chłodnym miejscu.	Zamknięta puszka, saszetka itp. jest stabilna przez 18-24 miesiące w temp. pokojowej.
Trzymaj w oryginalnym opakowaniu, dodatkowo w szczelnym plastikowym pojemniku; nie przesypuj „luzem” do pojemnika.	Po otwarciu przechowuj w lodówce, najlepiej w szklanym pojemniku.
Zamykaj szczelnie po każdym użyciu.	Nie zostawiaj w misce dłużej niż 15–30 minut.
Przechowuj w chłodnym, suchym miejscu, z dala od słońca (najlepiej poniżej 20°C).	Możesz zamrozić nadmiar do 3 miesięcy; po rozmrożeniu zużyj od 24 do 48 godzin, bez ponownego zamrażania.
Zużyj worek w 4-6 tygodni od otwarcia.	Zużyj do 48 godzin od otwarcia.

Sucha czy mokra karma dla kota — praktyczne porównanie

Podsumowanie. Sucha vs Mokra karma dla kota 

1. Skład i strawność
Kot = bezwzględny mięsożerca → potrzebuje białka zwierzęcego, nie węglowodanów.

• Mokra: więcej białka i tłuszczu w suchej masie, lepsza strawność i biodostępność.
• Sucha: 30-50% węglowodanów, gorsza jakość tłuszczów (utlenianie przy ekstruzji).

2. Kaloryczność i nawodnienie

• Mokra: 70-80% wody, 90-120 kcal/100 g → pokrywa dzienne zapotrzebowanie na płyny.
• Sucha: 8-12% wody, 350-400 kcal/100 g → kot musiałby dopijać 160-250 ml wody dziennie (praktycznie nierealne).

3. Zdrowie i profilaktyka

• Mokra: zmniejsza ryzyko SUK, wspiera nerki, sprzyja kontroli masy ciała, poprawia profil lipidowy.
• Sucha: większe ryzyko otyłości, cukrzycy i kamicy moczowej.

4.Technologia produkcji

• Mokra: krótsza obróbka, mniejsze straty witamin, mniej utleniania tłuszczów.
• Sucha: wysoka temperatura → degradacja witamin, utlenianie PUFA, dodawane premiksy i aromaty.

5. Smakowitość i akceptacja

• Mokra: naturalnie bardziej atrakcyjna dla kotów.
• Sucha: smak poprawiany tłuszczami i hydrolizatami, ale po czasie koty często tracą zainteresowanie.

6. Praktyczność i przechowywanie

• Mokra: wymaga lodówki po otwarciu, zużycia w 24-48 h, nie zostawiać w misce dłużej niż 30 min.
• Sucha: wygodna, długa trwałość, ale po otwarciu traci świeżość w 4-6 tygodni.

Mokra karma niezależnie od wieku, powinna być bazą diety kota, bo wspiera nawodnienie, zdrowie układu moczowego, nerki, metabolizm i długowieczność.

Przeczytanie tego artykułu zachęciło cię do zmiany diety Twojego zwierzaka? Sprawdź naszą oferty karm mokrych dla kotów

Bibliografia:

1. National Research Council (US). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. Washington (DC): National Academies Press; 2006.
2. Armstrong PJ, Laflamme DP. Nutrition of the Domestic Cat, a True Carnivore. Semin Vet Med Surg (Small Anim). 2010;25(4):169-75.
3. Zanghi BM, Cupp CJ, Pan Y, Vickers RJ, Milgram NW. Effects of dietary water content on voluntary water intake, urinary output, and hydration in cats. PLoS One. 2017;12(1):e0172089.
4. Wang H, Jiang X, Liu Z, He C, Zhang J, Feng S, et al. Effects of raw and cooked diets on digestibility, immunity, antioxidation and hair quality in Ragdoll cats. Animals (Basel). 2023;13(2):233.
5. Eirmann L, Cowell C, Becvarova I. Determining the optimal time of gastric emptying in cats fed different diets. J Anim Physiol Anim Nutr (Berl). 2016;100(5):897-905.
6. Zhang Q, Chen R, Wang X, Li X, Xu J. Wet food diet promotes surgery recovery and weight control in adult young cats. Sci Rep. 2023;13:3445.
7. Beynen AC. Wet food and calorie intake by cats. Vlaams Diergeneeskd Tijdschr. 2018;87(5):268-72.
8. Heilmann RM, Suchodolski JS, Steiner JM. Clinical utility of fecal biomarkers in cats. J Feline Med Surg. 2016;18(12):1023-35.
9. Ohlund M, Fall T, Strom Holst B, Hansson-Hamlin H, Bonnett BN, Egenvall A. Environmental risk factors for diabetes mellitus in cats. J Vet Intern Med. 2016;30(3):908-15.
10. Bauer JE, Patil AR, Sunvold GD. Fatty acid composition of commercial cat foods compared with AAFCO and NRC recommendations. J Anim Physiol Anim Nutr (Berl). 2025;109(1):88-97.
11. Markwell PJ, Buffington CA, Smith BH, Scarlett-King C. Clinical evaluation of commercially available urinary acidification diets in the management of feline idiopathic cystitis. J Small Anim Pract. 1999;40(10):491-6.
12. Elliott J, Rawlings JM, Markwell PJ, Barber PJ. Survival of cats with naturally occurring chronic renal failure: effect of dietary management. J Small Anim Pract. 2000;41(6):235-42.
13. Plantinga EA, Everts H, Beynen AC. Retrospective study of the survival of cats with acquired chronic renal insufficiency offered different commercial diets. Vet Rec. 2005;157(7):185-7.
14. Brown SA, Brown CA, Crowell WA, Barsanti JA, Allen T, Cowell C, et al. Beneficial effects of dietary fish oil in cats with renal disease. Am J Vet Res. 1998;59(8):881-5.
15. Hale FA. Dental calculus in cats: a study of its prevalence and possible significance. J Vet Dent. 2003;20(4):213-7.
16. Gawor JP, Reiter AM, Jodkowska K, Kurski G, Wojtacki MP, Kurek A. Influence of diet on oral health in cats and dogs. J Nutr. 2018;148(11):1813-9.
17. Kane E, Morris JG, Rogers QR. Acceptability and digestibility of dry vs canned cat foods. J Anim Sci. 1981;53(6):1515-23.
18. Deng P, Swanson KS. Companion animals symposium: Future aspects and perceptions of companion animal nutrition and sustainability. J Anim Sci. 2014;93(3):823-34.
19. Kienzle E, Bergler R, Mandernach A. Feeding behavior of the cat: relationship between feeding patterns and the cat owner’s feeding habits. Tierärztl Prax. 1998;26(6):373-7.
20. Laflamme DP, Abood SK, Fascetti AJ, Fleeman LM, Freeman LM, Michel KE, et al. Pet feeding practices of dog and cat owners in the United States and Australia. J Am Vet Med Assoc. 2008;232(5):687-94.
21. Nextin. Cat Food Consumer Report 2024. Market survey report. London: Nextin Research; 2024.
22. Pet Feeding Practices: A Survey of Dog and Cat Owners. UK Pet Food Association; 2025.
23. Weese JS, Rousseau J, Arroyo L. Bacteriological evaluation of commercial canine and feline raw diets. Can Vet J. 2021;62(2):125-30.
24. Sierawska A, Rzewuska M, Czopowicz M, Witkowski L, Moroz A, Bancerz-Kisiel A. Investigation of microbiological safety of dry cat foods available on the Polish market. BMC Vet Res. 2022;18:191.